Wsparcie jako jedna z podstawowych potrzeb człowieka

Jedną z podstawowych potrzeb człowieka wg piramidy potrzeb Maslowa jest bezpieczeństwo, a co za tym idzie również poczucie wsparcia np. ze strony rodziny czy przyjaciół.

Jakie rodzaje wsparcia możemy wyróżnić?
- ewaluatywne (uznaniowe, wartościujące)
- jest źródłem uznania i akceptacji
- dostarcza modeli wymagań roli, pokazuje jak w pewnych rolach powinniśmy funkcjonować
- dotyczy rad dnia codziennego
- pomaga w ocenie ludzi i zjawisk społecznych
- dostarcza nam wzorców

Dowartościowujące informacje są rozdawane oszczędnie, nie nawykliśmy udzielać pochwał, wyrazów uznania. Nie chwaleni przez rodziców, nauczycieli nie znamy naszej mocnej strony. Wady znamy, bo inni nam je wytykają, chcemy je naprawić, bo wady nam przeszkadzają, zbyt często się nad nimi koncentrujemy – wtedy są one bardziej widoczne.

Dostrzeganie w ludziach rzeczy dobrych powoduje, że mamy wokół siebie ludzi, którzy chcą podtrzymać o sobie to dobre zdanie.

- towarzyskie(rekreacyjne)
- przepracowanie powoduje, że zostaje zakłócony rytm pracy i odpoczynku, wtedy człowiek jest bardziej narażony na stres
- potrzebna jest osoba, która zmobilizuje nas do dobrego odpoczynku.

Wsparcie interakcyjne - społeczne to  rodzaj interakcji społecznej charakteryzującej się tym, że:
- interakcja zostaje podjęta przez jedną bądź obie strony w sytuacji problemowej, bądź trudnej
- w jej toku dochodzi do wymiany pewnych zasobów
- wymiana może być jednostronna lub dwustronna, może być wzajemność, bądź brak wzajemności
- można wyróżnić osobę wspierająca i wspieraną
- potrzebna jest odpowiedniość między rodzajem udzielanego wsparcia i potrzebami odbiorcy
- prowadzą do jednej lub obu osób do stanów bardziej korzystnych.

Z badań przeprowadzonych wśród starszych ludzi wynika, że wsparcie daje im ten, kto okazuje szacunek i uznanie, a jako kolejne doceniają:
- opiekę w czasie choroby
- relacja zaufania
- afirmacja, upewnianie i rozpraszanie niepewności
- możliwości rozmawiania o zdrowiu
- działania podtrzymujące w chwilach przygnębienia

Ludzi starszych wspierają: (wg badań amerykańskich, przeprowadzonych wśród nauczycieli)
- ludzie, którzy powodują, że czujemy się lubiani
- osoby, które ujawniają czynne przywiązanie (ważna jest umiejętność okazywania sympatii)
- ludzie, którzy okazują uznanie i szacunek
- osoby, które pożyczają pieniądze
- osoby pomagające w chorobie
- osoby aprobujące naszą drogę życiową, nasz sposób postępowania
- osoby, które udzielają dobrych rad
- osoby, które podobnie postrzegają świat
- osoby, które podobnie oceniają ludzi.

W sytuacjach trudnych nie wspieramy tych, którzy nam nie udzielają pomocy np. ludzie starsi, dzieci. U osoby dojrzałej (40 – 50 lat) pojawia się poczucie umykającego czasu i lęk przed starością i śmiercią.

Wsparcie strukturalne – człowiek czerpie wsparcie z sieci wsparcia, która ma pewną strukturę, która decyduje o tym, jak jest udzielane wsparcie.

Cechy formalne sieci:

1. Wielkość – zależy od tego jakie charakterystyki ma sieć indywidualna – niektórzy ludzie potrzebują dużej sieci i dobrze sobie z nią radzą
- inni wolą małą sieć (ale nie dobrze jest jak jest mała siec – 2 osoby)
- mężczyźni w apogeum kariery mają sieć jednoosobową, którą jest żona bądź partnerka (koledzy z pracy są konkurencją, na inne kontakty nie ma czasu, wstyd jest im się przyznać do słabości i niepowodzeń)
Plusy: łatwo korzysta z wsparcia żony
Minusy: gdy żona musi wyjechać brakuje mu wsparcia; szuka wsparcia jaki zna, które może zniszczyć związek (kochanka)

Dobrze jest zadbać o drugie wsparcie, żeby uniknąć nieprzyjemności (przyjaciel).

2. Homogeniczność – jednorodność, podobieństwo
Plusy:
- te same problemy
- te same zainteresowania
Minusy:
- jeden punkt widzenia
- cała grupa może mieć problem
- gdy złamiemy normę grupy pozostajemy bez wsparcia.

Budowanie gniazda w gnieździe jest patologiczne. Młode małżeństwo nie powinno mieszkać z rodzicami, bo nie dostosują się do siebie, tylko do klanu.

Zbyt długie mieszkanie z rodzicami też jest pewnym usztywnieniem, stajemy się mniej elastyczni i trudniej jest nam ugiąć się w stosunku do drugiej osoby.

3. Spójność – oznacza, że osoby w sieci nie tylko są powiązane z nami, ale także między sobą, bez względu na podmiot.
Gdy sieć jest niespójna oznacza to, że znamy różnych ludzi, wzbogaca nas.

Czasowe charakterystyki sieci:
1. Częstość kontaktów
2. czas trwania poszczególnych kontaktów
3. Stabilność – długość znajomości

Pozostałe psychologiczne cechy sieci:
1. Dostępność sieci
2. Wartość poszczególnych relacji
- nie jest w stanie udzielić wsparcia osoba, której nie cenimy, na kontaktach z którą nam nie zależy
- trzeba umieć dostrzegać wartości przelotnych relacji
3. Symetria
- badanie symetrii wzajemnych zobowiązań
- Symetria jest bardzo ważna, bo wtedy jest wzajemny system obligacji naturalnie działających – my dajemy wsparcie i nam dawane jest wsparcie.
- Gdy nie udzielamy wsparcia, to zmniejsza to naszą samoocenę, czujemy się niepotrzebni, nie czujemy się ważni, doceniani.

4. Wielowymiarowość i jednowymiarowość
- odnosi się do poszczególnych relacji
- wielowymiarowość świadczy o tym, że relacja jest bardzo bogata
Niebezpieczeństwa:

Możemy nie docenić źródła, możemy źle ocenić, możemy przegrzać źródło, bo za dużo chcemy, zaczynamy poszukiwać u tej osoby wsparcia w tych sprawach, w których nie jest kompetentna.

5. Intensywność i bliskość
- intensywność – siła wzajemnych zobowiązań odczuwana przez nas
- bliskość – ścisłość kontaktów

Uwarunkowania sieci:
1. Czynniki środowiskowe (charakterystyki geograficzne, architektoniczne, społeczne)
Samotność Nowojorczyków – brak czasu, partner jest wyznacznikiem statusu, relacje są zbyt szybkie i zbyt powierzchowne.

Człowiek żyjący w mieście z dala od przyrody, natury, nie odnawiający kontaktów z tą naturą, nie potrafi odszukać w sobie właściwej hierarchii rzeczy, nie ma punktu odniesienia.

Sąsiedztwo:
- najczęściej zaprzyjaźniamy się z sąsiadami najbliżej mieszkającymi
- wyznacza pule ludzi z którymi przyjaźnie mogą być zawierane
- bardzo wiele rzeczy jest wyznaczanych przez miejsce, gdzie mieszkamy np. sposób wychowywania dzieci, sposób wykorzystywania wsparcia (w slamsach wsparcie wzmacnia złe nawyki)

Wyróżniamy różne typy społeczności lokalnej w zależności od:
- przynależności do grupy sąsiedzkiej
- częstości wzajemnych kontaktów
- powiązania z innymi grupami społecznymi

Sytuacja jest dobra, gdy występują wszystkie 3 czynniki jednocześnie. Wtedy społeczność może udzielać sobie wsparcia i jest silna. Wpływ środowiska często jest nie doceniany. Ludzie przejmują pewne nawyki od środowiska, np. osoba wywodząca się z chłodnej rodziny, później też jest chłodna, ale można to zmienić. Ludzi ze Śląska cechuje: gościnność i otwartość, duża chęć wsparcia i pomocy, brak chęci pójścia do przodu.

Poprzedni artykuł:
Następny artykuł:Cechy osobowości